على اصغر شميم

81

ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )

عباس ميرزا يكى از سرداران خود احمد خان مقدم را در اردوگاه ايران گذاشت و خود با چند دسته از سپاهيان براى جلوگيرى از سپاه روس حركت كرد . در اراضى واقع بين ايروان و اوچمياذين در محل شوره‌گول جنگ سختى بين طرفين درگرفت و سپاه روس در سه صف شروع به تعرض نمود . سواره‌نظام ايران به سردارى مهديقلى خان دولو رشادت و فداكارى بىنظيرى بروز داد و زير آتش توپخانه مجهز روسيه پافشارى كرد تا وقتى كه قواى امدادى عباس ميرزا رسيد و متحدا قسمتى از قواى روس را از سنگرها خارج و به عقب‌نشينى مجبور ساختند . جنگ تا اوايل شب ادامه يافت و فرداى آن روز طى نبرد ديگرى قواى روسيه عقب نشست . روز 23 ماه موقعى كه هنوز نقشه دفاع و تعرض در شوراى فرماندهى سپاه ايران طرح نشده بود در محل قرخ‌بولاخ سه دسته از سپاه سيسيانف حمله‌ى ناگهانى خود را آغاز كردند و در آن ميان جمعى از سواران شمس الدين‌لو و قزاق از اردوى ايران خارج شده به اردوى روس پيوستند . عباس ميرزا ناچار به ايروان برگشت و آن شهر به محاصره سپاه روس درآمد . فتحعلى شاه كه از چمن سلطانيه ناظر جنگ‌هاى قفقازيه بود با 5000 سوار به كمك عباس ميرزا شتافت و روز 28 ماه در صدرك به اردوى وى پيوست و همان روز آذوقه و مهمات كافى از تبريز رسيد و فرداى آن روز سپاه ايران براى شكستن محاصره و دفع سپاه روس از قلعه‌ى ايروان خارج شد . سپاه روسيه خود را مغلوب وانمود كرده ، دست از محاصره كشيدند ولى ناگهان چند دسته از قواى روس قلعه را دور زده پشت سپاه ايران قرار گرفتند . سواره‌نظام ايران با كمال رشادت حمله‌ى روس‌ها را دفع كرد و عباس ميرزا براى تشويق سربازان شخصا وارد ميدان جنگ شد و در زير آتش توپخانه‌ى دشمن شروع به حمله نمود و به زور با ده هزار سوار قلب پياده‌نظام روس را شكافت و آن‌ها را از كار انداخت . روز بعد سپاه روس با بىنظمى كامل به طرف تفليس عقب نشست و سوارنظام ايران چند دسته از سپاه روس را تعقيب كرد و اسراى زيادى از آنان به دست آورد . از جنگ‌هاى سال 1219 نتيجه‌ى قطعى حاصل نشد و در حقيقت اين جنگ‌هاى مقدماتى يك نوع آزمايشى بود كه طرفين از قواى يكديگر به عمل آوردند . از سپاه روس قريب به 000 / 10 نفر كشته شدند و تلفات سپاه ايران بيش از آن بود . فتحعلى شاه پس از آزاد كردن ايروان سرداران وليعهد را مورد عنايت قرار داد . كلبعلى خان را به رياست ايل كنگرلو و ابو الفتح خان جوانشير را به حكومت قراباغ و الكساندر ميرزا را به حكومت قراچه‌داغ ( ارسباران فعلى ) منصوب كرد و به تهران برگشت . قواى ايران و روسيه در مواضعى كه داشتند متوقف شدند و آتش جنگ مدت 4